Khi nào nên dừng bài tập và hỏi lại chuyên môn

Tập tại nhà đòi hỏi người bệnh phải tự nhận biết khi nào nên tiếp tục và khi nào nên dừng lại.

Phân biệt mỏi cơ và đau bất thường

• Mỏi cơ thường lan đều trong nhóm cơ đã tập
• Xuất hiện sau tập và giảm dần
• Đau bất thường thường nhói và khu trú
• Đau bất thường xuất hiện ngay trong lúc tập
• Đau bất thường không giảm sau nghỉ

Cảm giác nhói ở một điểm cụ thể khác hẳn với mỏi lan toả sau khi tập.

Dấu hiệu cần dừng ngay lập tức

• Đau ngực hoặc tức ngực
• Khó thở không tương xứng với gắng sức
• Chóng mặt hoặc choáng váng
• Tim đập rất nhanh hoặc không đều
• Vã mồ hôi lạnh
• Buồn nôn

Những dấu hiệu này cần được xử trí ngay chứ không phải cố tập nốt cho xong.

Dấu hiệu cần dừng động tác đó

• Đau nhói ở một khớp
• Tiếng lục cục kèm đau
• Đột ngột yếu đi
• Tê hoặc châm chích lan xuống
• Không giữ được tư thế đúng

Không giữ được tư thế đúng nghĩa là cơ thể đang bù trừ, và tập tiếp lúc đó dễ gây hại.

Vì sao không nên cố làm cho đủ

• Số lần không quan trọng bằng chất lượng
• Kỹ thuật sai gây hại hơn là không tập
• Đau làm cơ thể bù trừ sai cách
• Dễ dẫn tới chấn thương mới
• Làm người bệnh sợ tập

Làm đúng năm lần tốt hơn nhiều so với làm sai hai mươi lần.

Những thay đổi cần báo lại

• Đau tăng rõ so với trước
• Sưng ở vùng tập
• Giảm tầm vận động
• Yếu đi rõ rệt
• Không thực hiện được bài đã làm được
• Xuất hiện triệu chứng mới

Mất khả năng làm một động tác đã làm được là dấu hiệu nên được đánh giá sớm.

Khi bài tập quá khó

• Báo lại thay vì tự bỏ
• Có thể hạ mức độ
• Có thể đổi sang bài khác
• Có thể chia nhỏ số lần
• Bài không làm được là bài vô ích

Người trị liệu luôn có phương án dễ hơn, chỉ cần biết rằng bài hiện tại không khả thi.

Khi bài tập quá dễ

• Cũng nên báo lại
• Không tự tăng cường độ
• Không tự thêm bài mới
• Việc tăng cần đúng thời điểm
• Tăng sai lúc có thể gây hại

Một số bài tập nhẹ có mục đích riêng ở giai đoạn đầu chứ không phải vì đánh giá thấp khả năng.

Cách báo lại hiệu quả

• Nói rõ bài nào gây vấn đề
• Đau ở đâu và kiểu đau gì
• Xuất hiện lúc nào
• Kéo dài bao lâu
• Có ghi chép kèm theo

Mô tả cụ thể giúp điều chỉnh đúng chỗ thay vì phải thay cả chương trình.

Khi đang có bệnh khác

• Sốt thì nên nghỉ
• Đang mệt nhiều thì giảm mức
• Sau đợt ốm thì tăng lại từ từ
• Hỏi nếu có tình trạng mới xuất hiện
• Đừng cố giữ nhịp bằng mọi giá

Cố tập khi đang sốt không mang lại lợi ích mà còn kéo dài thời gian hồi phục.

Về việc tự điều chỉnh

• Không tự đổi bài tập
• Không tự tăng khối lượng
• Không làm theo video trên mạng
• Không dùng bài tập của người khác
• Mỗi chương trình được thiết kế riêng

Bài tập phù hợp với người này có thể có hại với người kia dù cùng một chẩn đoán.

Khi cần đi khám ngay

• Đau ngực hoặc khó thở
• Ngã và nghi có chấn thương
• Sưng nóng đỏ một vùng
• Yếu liệt hoặc tê mới xuất hiện
• Không đứng dậy được sau tập

Triệu chứng thần kinh mới xuất hiện cần được khám ngay chứ không chờ tới lịch hẹn.

Chuẩn bị trước mỗi buổi tập

• Kiểm tra mình có đủ khoẻ không
• Dọn không gian cho an toàn
• Để nước trong tầm với
• Có điện thoại bên cạnh
• Báo người nhà biết mình đang tập

Người ở nhà một mình nên để điện thoại trong tầm tay phòng khi cần gọi trợ giúp.

Khi tập một mình

• Chọn bài an toàn hơn khi không có ai
• Để bài khó vào lúc có người ở nhà
• Luôn có điểm tựa chắc chắn
• Không thử động tác mới một mình
• Dừng sớm hơn khi thấy khác thường

Thử một động tác mới lần đầu nên có người bên cạnh quan sát.

Khi nào là lúc dừng cả chương trình

• Khi có chỉ định của chuyên môn
• Khi đang có tình trạng cấp cần xử lý
• Khi đang chờ đánh giá lại
• Không tự dừng vì nản
• Nêu lý do với người trị liệu

Dừng vì nản thì nên nói ra để được điều chỉnh thay vì im lặng bỏ hẳn.

Cách nghĩ thực tế

• Phân biệt mỏi cơ với đau bất thường
• Không cố làm cho đủ số lần
• Dừng ngay khi có dấu hiệu nguy hiểm
• Báo lại thay vì tự điều chỉnh
• Bài không làm được là bài cần thay

Nội dung này mang tính thông tin chung; mọi điều chỉnh chương trình cần do chuyên môn quyết định.

Câu hỏi thường gặp