Người đang trị liệu thường băn khoăn không biết mình có đang đi đúng hướng hay chỉ đang mất thời gian.
Dấu hiệu về cách làm việc
- Có đánh giá ban đầu rõ ràng
- Có mục tiêu cụ thể được viết ra
- Có giải thích lý do của mỗi bước
- Có bài tập về nhà cụ thể
- Có mốc đánh giá lại
Quy trình rõ ràng không bảo đảm kết quả nhưng nó là điều kiện cần.
Mục tiêu nên trông như thế nào
- Cụ thể chứ không chung chung
- Đo được bằng con số hoặc bằng việc làm được
- Có mốc thời gian
- Gắn với sinh hoạt thật của người bệnh
- Được người bệnh đồng ý
Mục tiêu do người bệnh thấy quan trọng thường tạo động lực bền hơn mục tiêu do chuyên môn tự đặt.
Các cách đo tiến triển
- Tầm vận động
- Sức mạnh
- Quãng đường đi được
- Thời gian làm được một việc
- Mức hỗ trợ cần thiết
- Khả năng thực hiện hoạt động cụ thể
Đo bằng nhiều cách cho bức tranh đầy đủ hơn là chỉ hỏi hôm nay đỡ chưa.
Vì sao không nên chỉ nhìn vào mức đau
- Đau dao động theo nhiều yếu tố
- Có thể giảm đau mà chức năng không cải thiện
- Có thể cải thiện chức năng khi đau chưa giảm
- Đau không luôn phản ánh tổn thương
- Chức năng thường là thước đo thực tế hơn
Làm được nhiều việc hơn dù vẫn còn đau đã là một tiến bộ thật.
Ghi chép của người bệnh
- Ghi những việc tự làm được
- Ghi quãng đường và thời gian
- Ghi số lần thực hiện được
- Ghi giấc ngủ và mức mệt
- So sánh theo tuần và tháng
Ghi chép là cách chống lại trí nhớ vốn hay quên mình đã ở đâu vài tuần trước.
Dấu hiệu đang tiến triển
- Làm được việc trước đây không làm được
- Cần ít hỗ trợ hơn
- Bền hơn khi hoạt động
- Ngủ tốt hơn
- Tự tin hơn khi vận động
- Giảm số lần phải nghỉ
Cần ít hỗ trợ hơn cho cùng một việc là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất.
Về giai đoạn chững lại
- Là hiện tượng bình thường
- Không có nghĩa là hết khả năng
- Thường cần điều chỉnh chương trình
- Có thể cần tăng hoặc đổi kiểu bài tập
- Nên được bàn với người trị liệu
Cơ thể thích nghi với bài tập quen thuộc nên chương trình cần được thay đổi theo thời gian.
Khi nào nên xem lại
- Qua mốc dự kiến mà không thấy thay đổi
- Triệu chứng nặng lên
- Xuất hiện triệu chứng mới
- Bài tập không thực hiện được ở nhà
- Mục tiêu ban đầu đã đạt
Không nên im lặng chịu đựng nhiều tháng rồi mới nêu ra là chương trình không hiệu quả.
Cách nêu vấn đề
- Nói cụ thể điều mình quan sát được
- Mang theo ghi chép
- Hỏi về khả năng điều chỉnh
- Hỏi vì sao chọn cách hiện tại
- Nêu sớm chứ không đợi
Nêu bằng dữ liệu cụ thể dễ dẫn tới điều chỉnh hơn là nói chung chung rằng không thấy đỡ.
Phần trách nhiệm của người bệnh
- Thực hiện bài tập được giao
- Đi đều đặn
- Nói thật về mức độ thực hiện
- Báo lại phản ứng của cơ thể
- Không tự thay đổi chương trình
Không tập ở nhà rồi kết luận chương trình không hiệu quả là đánh giá không công bằng.
Những kỳ vọng không thực tế
- Mong khỏi hoàn toàn trong vài buổi
- Mong tiến bộ đều đặn mỗi ngày
- Mong không phải tự làm gì
- So sánh với người khác cùng chẩn đoán
- Chờ tới khi hết hẳn mới quay lại sinh hoạt
Hai người cùng chẩn đoán vẫn có tiến trình rất khác nhau vì nhiều yếu tố khác biệt.
Khi mục tiêu đã đạt
- Bàn về việc đặt mục tiêu mới
- Hoặc chuyển sang giai đoạn duy trì
- Nhận chương trình tự tập tại nhà
- Biết khi nào cần quay lại
- Kết thúc có chuẩn bị
Kết thúc tốt là khi người bệnh biết tự duy trì và biết dấu hiệu nào cần quay lại.
Chất lượng của một buổi trị liệu
- Có phần khởi động và kết thúc
- Bài tập được chỉnh sửa khi làm sai
- Có giải thích thay vì chỉ ra hiệu lệnh
- Người trị liệu quan sát chứ không làm việc khác
- Có hỏi về phản ứng từ buổi trước
Người trị liệu vừa hướng dẫn vừa làm việc khác là dấu hiệu buổi tập không được theo dõi đúng mức.
Ghi nhận cả những thay đổi nhỏ
- Cài được cúc áo
- Đứng lên không cần vịn
- Ngủ được qua đêm
- Đi thêm được một đoạn
- Bớt phải nhờ người khác
- Những thay đổi này cộng dồn theo thời gian
Những thay đổi nhỏ thường bị bỏ qua trong khi chúng chính là dấu hiệu hướng đi đang đúng.
Khi kết quả tốt hơn dự kiến
- Đề nghị đặt mục tiêu cao hơn
- Không dừng chỉ vì đã đạt mục tiêu ban đầu
- Hỏi còn cải thiện được mảng nào
- Xem lại chương trình cho phù hợp
- Chuẩn bị cho giai đoạn duy trì
Đạt mục tiêu sớm là dịp để đặt mục tiêu mới chứ không nhất thiết là lúc kết thúc.
Cách nghĩ thực tế
- Có mục tiêu cụ thể mới đánh giá được
- Đừng chỉ nhìn vào mức đau
- Ghi chép để thấy thay đổi
- Chững lại thì điều chỉnh chứ không bỏ
- Nêu vấn đề sớm bằng dữ liệu cụ thể
Nội dung này mang tính thông tin chung; đánh giá cụ thể cần do chuyên môn thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nên thấy thay đổi?
Tuỳ tình trạng và mục tiêu. Điều quan trọng là ngay từ đầu người trị liệu nên nêu ra mốc thời gian dự kiến để hai bên cùng theo dõi.
Hết đau có phải là dấu hiệu duy nhất không?
Không. Nhiều mục tiêu quan trọng khác như làm được nhiều việc hơn, đi xa hơn hoặc ngủ tốt hơn cũng là dấu hiệu tiến triển.
Chững lại có nghĩa là nên dừng không?
Không nhất thiết. Chững lại là hiện tượng thường gặp và thường cần điều chỉnh chương trình chứ không phải dừng hẳn.
Khi nào nên đề nghị đánh giá lại?
Khi đã qua mốc thời gian dự kiến mà không thấy thay đổi, khi triệu chứng nặng lên, hoặc khi mục tiêu ban đầu đã đạt và cần đặt mục tiêu mới.