Khi một người gặp khó khăn trong sinh hoạt, người ta thường nghĩ tới việc cải thiện khả năng của họ. Nhưng đôi khi thay đổi ngôi nhà mang lại kết quả nhanh hơn và bền hơn.
Nguyên tắc chung
- Bắt đầu từ việc làm nhiều lần mỗi ngày
- Ưu tiên nơi có nguy cơ tai nạn cao
- Thay đổi nhỏ trước, cải tạo lớn sau
- Dựa trên quan sát thực tế chứ không đoán
- Hỏi chính người sử dụng
Người sống trong nhà thường biết rõ chỗ nào khó nhất, nhưng họ ít khi tự nêu ra vì ngại làm phiền.
Lối đi và di chuyển
- Dọn vật cản khỏi lối đi
- Gọn dây điện vào mép tường
- Bỏ hoặc cố định thảm
- Đủ rộng nếu dùng dụng cụ hỗ trợ
- Bậc cửa được xử lý nếu vướng
- Đủ ánh sáng ở mọi đoạn
Thảm không cố định mép là nguyên nhân ngã phổ biến nhất trong nhà và cũng là thứ dễ xử lý nhất.
Nhà tắm
- Thảm chống trơn trong buồng tắm
- Ghế tắm
- Tay vịn ở buồng tắm và cạnh bồn cầu
- Vòi sen cầm tay
- Bệ nâng bồn cầu nếu khó đứng lên
- Đồ dùng trong tầm với khi ngồi
Nhà tắm là nơi xảy ra nhiều tai nạn nhất trong nhà nên nó xứng đáng được ưu tiên đầu tiên.
Về tay vịn
- Phải bắt chắc vào kết cấu tường
- Không dùng loại gắn bằng giác hút cho việc chịu lực
- Vị trí xác định qua quan sát thực tế
- Chiều cao phù hợp với người dùng
- Bề mặt có độ bám kể cả khi ướt
Tay vịn lắp sai vị trí hoặc không chắc chắn có thể nguy hiểm hơn là không có.
Phòng ngủ
- Giường có độ cao dễ lên xuống
- Đèn trong tầm với khi nằm
- Lối đi từ giường ra thông thoáng
- Đèn đêm cho lối tới nhà vệ sinh
- Điện thoại trong tầm với
- Ghế cạnh giường để ngồi thay đồ
Giường quá thấp hoặc quá cao đều làm việc lên xuống khó và nguy hiểm.
Bếp
- Đồ thường dùng ở độ cao dễ với
- Tránh phải với cao hoặc cúi sát sàn
- Ghế cao để ngồi khi chế biến
- Đủ ánh sáng ở mặt bếp
- Dụng cụ có tay cầm dễ nắm
- Xe đẩy nhỏ để di chuyển đồ
Một chiếc xe đẩy nhỏ giải quyết được vấn đề không bê được đồ khi phải dùng dụng cụ hỗ trợ đi lại.
Phòng khách
- Ghế có tay vịn để dễ đứng lên
- Ghế không quá thấp và không quá mềm
- Bàn ở tầm với thuận tiện
- Điều khiển và điện thoại trong tầm tay
- Lối đi quanh đồ đạc đủ rộng
Ghế sofa mềm và thấp trông thoải mái nhưng lại là thứ khó đứng lên nhất với người yếu chân.
Ánh sáng
- Sáng hơn ở mọi khu vực
- Không có vùng tối đột ngột
- Công tắc ở cả hai đầu hành lang
- Đèn cảm biến ở lối đi
- Đèn đêm mờ
- Chống chói vì mắt lớn tuổi nhạy cảm hơn
Cải thiện ánh sáng là một trong những can thiệp rẻ nhất mà hiệu quả phòng ngã rõ nhất.
Bậc thềm và cầu thang
- Tay vịn ở cả hai bên nếu được
- Đánh dấu mép bậc bằng màu tương phản
- Đủ ánh sáng
- Bề mặt không trơn
- Cân nhắc dốc thay bậc nếu dùng xe lăn
Dải màu tương phản ở mép bậc giúp người nhìn kém thấy rõ vị trí bậc và giảm hẳn nguy cơ hụt chân.
Khi dùng xe lăn
- Chiều rộng cửa và lối đi
- Không gian xoay trong phòng
- Độ cao bàn và bồn rửa
- Ngưỡng cửa được xử lý
- Lối vào nhà có dốc
- Cần đánh giá cụ thể từng nhà
Cửa hẹp là rào cản khó xử lý nhất và nó cần được tính tới sớm khi biết sẽ phải dùng xe lăn lâu dài.
Đánh giá tại nhà
- Quan sát người bệnh làm việc thật
- Đi theo lộ trình sinh hoạt hằng ngày
- Thử vào cả ban đêm
- Ghi lại các điểm khó
- Xếp thứ tự ưu tiên
Đi theo đúng lộ trình mà người bệnh dùng hằng ngày cho thấy những vướng mắc mà nhìn tổng thể không thấy.
Thứ tự ưu tiên
- An toàn trước tiên
- Sau đó là các việc làm nhiều lần mỗi ngày
- Rồi tới các việc quan trọng với người bệnh
- Bắt đầu từ thay đổi rẻ và nhanh
- Cải tạo lớn cân nhắc sau
Nhiều gia đình bắt đầu bằng cải tạo lớn tốn kém trong khi vài thay đổi nhỏ đã giải quyết được phần lớn vấn đề.
Khi nhà thuê hoặc không cải tạo được
- Ưu tiên các giải pháp không cố định
- Ghế tắm, thảm chống trơn, đèn cắm điện
- Sắp xếp lại đồ đạc
- Dụng cụ hỗ trợ cá nhân
- Vẫn cải thiện được nhiều
Phần lớn cải thiện hiệu quả không đòi hỏi khoan đục hay thay đổi kết cấu.
Cách nghĩ thực tế
- Thay đổi môi trường cũng là một cách can thiệp
- Thường nhanh hơn thay đổi khả năng
- Bắt đầu từ nhỏ và rẻ
- Dựa trên quan sát thực tế
- Hỏi ý kiến người sử dụng
Nội dung này mang tính thông tin chung; đánh giá cụ thể nên do chuyên môn thực hiện tại chính ngôi nhà đó.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu điều chỉnh từ đâu?
Từ nhà tắm và lối đi vì đó là nơi xảy ra nhiều tai nạn nhất, và từ những việc người bệnh làm nhiều lần mỗi ngày.
Có cần cải tạo lớn không?
Thường không. Phần lớn điều chỉnh có hiệu quả là những thay đổi nhỏ như thêm tay vịn, cải thiện ánh sáng và sắp xếp lại đồ đạc.
Tay vịn nên lắp ở đâu?
Ở nơi người bệnh thật sự cần để đứng lên hoặc giữ thăng bằng, thường là cạnh bồn cầu, trong buồng tắm và dọc cầu thang. Vị trí nên được xác định qua quan sát thực tế.
Ai nên tư vấn về việc này?
Người làm hoạt động trị liệu hoặc phục hồi chức năng có thể đánh giá tại nhà và đề xuất phù hợp với tình trạng cụ thể.