Giữ giọng cho người làm nghề nói nhiều

Có những nghề mà giọng nói chính là công cụ lao động, nhưng rất ít người trong số đó từng được hướng dẫn cách sử dụng nó bền.

Những nghề chịu tải giọng cao

• Giáo viên và giảng viên
• Người bán hàng và tư vấn
• Hướng dẫn viên du lịch
• Huấn luyện viên
• Nhân viên tổng đài
• Người biểu diễn

Điểm chung là nói nhiều giờ liên tục, thường trong môi trường ồn và ít khi được nghỉ giọng.

Vì sao giọng hỏng

• Dùng quá nhiều không có nghỉ
• Nói to trong môi trường ồn
• Kỹ thuật phát âm gắng sức
• Niêm mạc bị khô
• Không khí bụi hoặc khô
• Tích tụ dần chứ không đột ngột

Phần lớn vấn đề về giọng là kết quả của thói quen lặp lại nhiều năm chứ không phải một lần quá sức.

Dấu hiệu giọng đang quá tải

• Khàn dần về cuối ngày
• Cảm giác vướng hoặc rát họng
• Phải gắng sức mới nói to được
• Mất tiếng từng đợt
• Giọng mệt nhanh hơn trước
• Âm vực hẹp lại

Khàn về cuối ngày rồi sáng hôm sau đỡ là dấu hiệu sớm của việc dùng giọng quá tải.

Những thói quen có hại

• Hắng giọng liên tục
• Ho khan theo thói quen
• Nói át tiếng ồn
• Nói thầm gắng sức
• Nói khi đang khàn nặng
• Nói nhiều ngay sau khi hết viêm họng

Hắng giọng là thói quen vô thức nhưng nó khiến hai dây thanh va đập mạnh vào nhau nhiều lần mỗi ngày.

Thay cho hắng giọng

• Nuốt một ngụm nước
• Thở ra nhẹ
• Nuốt khan
• Nhận ra thói quen là bước đầu
• Cần vài tuần để đổi

Chỉ cần thay thói quen hắng giọng thôi đã cải thiện đáng kể ở nhiều người.

Giữ đủ nước

• Uống nước đều trong ngày
• Mang chai nước theo khi làm việc
• Không đợi khát mới uống
• Chú ý ở phòng có điều hoà
• Niêm mạc khô làm giọng chóng mệt

Để sẵn chai nước trong tầm với là việc nhỏ nhưng nó tạo ra thói quen uống đều.

Nghỉ giọng đúng cách

• Nghỉ ngắn nhiều lần trong ngày
• Không nói trong giờ nghỉ
• Nghỉ giọng không phải là nói nhỏ
• Tránh nói thầm gắng sức
• Sắp xếp lịch để có khoảng lặng

Mấy phút hoàn toàn im lặng giữa các buổi có giá trị hơn là cả buổi nói nhỏ.

Giảm phải nói to

• Dùng thiết bị khuếch đại khi lớp đông
• Đứng gần người nghe hơn
• Thu hút chú ý bằng cử chỉ thay vì hét
• Giảm tiếng ồn nền nếu được
• Không gọi với từ xa

Một chiếc micro nhỏ giải quyết được vấn đề mà không kỹ thuật phát âm nào bù lại được.

Cách phát âm đỡ tốn sức

• Thở bằng bụng thay vì nâng vai
• Không siết cổ họng khi nói
• Giữ tư thế đầu cổ thẳng
• Nói ở âm vực tự nhiên của mình
• Nghỉ lấy hơi ở chỗ hợp lý

Cố nói ở tông thấp hơn hoặc cao hơn giọng tự nhiên là nguồn căng thẳng kéo dài cho thanh quản.

Môi trường làm việc

• Độ ẩm trong phòng
• Bụi phấn và hoá chất
• Điều hoà thổi trực tiếp
• Tiếng ồn nền
• Thông gió
• Ảnh hưởng nhiều hơn người ta nghĩ

Phòng quá khô làm giọng mệt nhanh dù thời lượng nói không hề tăng.

Những yếu tố khác liên quan

• Hút thuốc và khói thuốc thụ động
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Dị ứng và viêm mũi xoang
• Một số thuốc gây khô niêm mạc
• Thiếu ngủ và căng thẳng

Khàn tiếng kéo dài đôi khi không bắt nguồn từ thanh quản mà từ những vấn đề này.

Chuẩn bị trước buổi làm việc dài

• Ngủ đủ đêm trước
• Uống nước trước khi bắt đầu
• Khởi động giọng nhẹ nhàng
• Tránh nói nhiều ngay sau khi vừa ngủ dậy
• Sắp xếp chỗ nghỉ giọng trong lịch

Giọng cũng như cơ bắp, nó làm việc tốt hơn khi được khởi động thay vì vào việc đột ngột.

Sau một ngày nói nhiều

• Hạn chế nói vào buổi tối
• Tránh nơi ồn phải nói to
• Uống nước bù lại
• Tránh khói thuốc
• Ngủ đủ để niêm mạc hồi phục

Buổi tối tụ tập ở nơi ồn sau một ngày dạy học là kiểu quá tải giọng rất hay gặp.

Khi đang bị viêm họng

• Giảm tối đa việc nói
• Không cố nói to át tiếng ồn
• Không dùng lại giọng quá sớm
• Uống nước nhiều hơn
• Điều trị theo chỉ định của bác sĩ

Dùng giọng nhiều khi dây thanh đang viêm là lúc dễ để lại hậu quả lâu dài nhất.

Khi nào cần đi khám

• Khàn kéo dài quá vài tuần
• Mất tiếng không rõ lý do
• Đau khi nói hoặc khi nuốt
• Khó thở kèm theo
• Có khối ở vùng cổ
• Khám trước rồi mới luyện giọng

Luyện giọng khi chưa biết nguyên nhân có thể bỏ sót vấn đề cần được xử lý sớm.

Sau khi đã khám

• Chương trình luyện giọng theo từng trường hợp
• Thay đổi thói quen sử dụng
• Điều chỉnh môi trường làm việc
• Theo dõi và đánh giá lại
• Cần thời gian và sự kiên trì

Luyện giọng chỉ bền khi thói quen sử dụng hằng ngày thay đổi theo, chứ không chỉ tập trong buổi trị liệu.

Cách nghĩ thực tế

• Giọng là công cụ lao động cần được giữ
• Bỏ thói quen hắng giọng
• Uống nước đều và nghỉ giọng thật
• Giảm việc phải nói to
• Khàn kéo dài thì đi khám

Nội dung này mang tính thông tin chung; khàn tiếng kéo dài cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.

Câu hỏi thường gặp