Phối hợp giữa các chuyên ngành trị liệu

Một người sau đột quỵ có thể gặp bác sĩ, người làm vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, âm ngữ trị liệu và điều dưỡng trong cùng một tuần.

Các chuyên ngành thường tham gia

• Bác sĩ phục hồi chức năng hoặc chuyên khoa liên quan
• Vật lý trị liệu
• Hoạt động trị liệu
• Âm ngữ trị liệu
• Điều dưỡng
• Dinh dưỡng và tâm lý khi cần

Không phải trường hợp nào cũng cần tất cả, nhưng nhiều trường hợp cần ít nhất ba tới bốn mảng.

Vì sao cần phối hợp

• Một tình trạng ảnh hưởng nhiều mặt
• Các mục tiêu liên quan tới nhau
• Tránh hướng dẫn mâu thuẫn
• Tránh chồng chéo làm người bệnh quá tải
• Cùng theo dõi tiến triển

Hướng dẫn mâu thuẫn từ hai bên làm người bệnh bối rối và dễ bỏ cả hai.

Mục tiêu chung

• Nên có một bộ mục tiêu thống nhất
• Mỗi chuyên ngành đóng góp phần của mình
• Người bệnh và gia đình cùng tham gia đặt
• Được viết ra và chia sẻ
• Xem lại định kỳ

Mục tiêu tự ăn được cần cả vận động tay, tư thế ngồi và khả năng nuốt, tức là nhiều mảng cùng lúc.

Ai điều phối

• Thường là bác sĩ điều trị
• Hoặc người phụ trách chương trình
• Nên được nói rõ cho gia đình biết
• Là đầu mối khi có thắc mắc
• Nếu không rõ thì nên hỏi thẳng

Không biết hỏi ai khi có vấn đề là tình huống làm gia đình mất rất nhiều thời gian.

Vai trò kết nối của gia đình

• Thường là người duy nhất gặp tất cả các bên
• Giữ hồ sơ đầy đủ
• Truyền đạt thông tin giữa các bên
• Nêu ra khi thấy mâu thuẫn
• Nhắc lại những gì đã được dặn

Trong thực tế, gia đình thường là người giữ vai trò kết nối chứ không phải hệ thống.

Giữ hồ sơ

• Một cặp giấy tờ duy nhất
• Giấy ra viện và kết quả xét nghiệm
• Đơn thuốc hiện tại
• Chương trình tập được giao
• Ghi chú các buổi khám
• Mang theo mỗi lần đi khám

Một cặp hồ sơ gọn gàng tiết kiệm được rất nhiều thời gian giải thích lại từ đầu.

Khi có hướng dẫn mâu thuẫn

• Ghi lại chính xác từng bên nói gì
• Nêu thẳng ra với cả hai
• Hỏi người điều phối chung
• Không tự chọn theo một bên mà im lặng
• Thường có lý do chuyên môn phía sau

Điều tưởng là mâu thuẫn nhiều khi chỉ là hai giai đoạn khác nhau của cùng một kế hoạch.

Tránh quá tải cho người bệnh

• Đếm tổng số bài tập được giao
• Đếm tổng thời gian trong ngày
• Nói ra khi không thực hiện nổi
• Đề nghị sắp thứ tự ưu tiên
• Ít mà làm được hơn nhiều mà bỏ

Ba chuyên ngành mỗi bên giao một chương trình có thể cộng thành lượng không ai làm nổi.

Chuyển giao giữa các giai đoạn

• Từ bệnh viện về trung tâm phục hồi
• Từ trung tâm về nhà
• Xin bản tóm tắt khi chuyển
• Bảo đảm nơi mới nắm được lịch sử
• Đây là lúc dễ mất thông tin nhất

Thời điểm chuyển giao là lúc thông tin dễ rơi rụng nhất nên cần chủ động giữ lại.

Họp nhóm về người bệnh

• Một số nơi có họp định kỳ
• Gia đình nên tham gia nếu được mời
• Chuẩn bị câu hỏi trước
• Xin bản tóm tắt sau họp
• Đây là cơ hội thống nhất kế hoạch

Nếu nơi điều trị có họp nhóm thì việc gia đình tham gia thường mang lại nhiều thông tin nhất.

Khi phải tự tìm từng nơi riêng lẻ

• Nhiều gia đình ở trong tình huống này
• Chủ động cung cấp thông tin cho từng bên
• Xin giấy tóm tắt sau mỗi đợt
• Nhờ bác sĩ điều trị làm đầu mối
• Giữ nhật ký quá trình

Khi không có hệ thống điều phối sẵn, gia đình buộc phải đảm nhận vai trò đó một cách có tổ chức.

Khi các buổi rơi vào cùng một ngày

• Dồn nhiều buổi làm người bệnh kiệt sức
• Đề nghị giãn ra nếu có thể
• Xếp buổi nặng vào lúc khoẻ nhất
• Chừa thời gian nghỉ giữa các buổi
• Báo lại nếu thấy quá sức

Ba buổi liền trong một buổi sáng thường khiến buổi cuối cùng gần như không có giá trị.

Về vai trò của điều dưỡng

• Là người tiếp xúc nhiều nhất khi nằm viện
• Quan sát được nhiều thay đổi hằng ngày
• Hướng dẫn chăm sóc cơ bản cho người nhà
• Là kênh thông tin quan trọng
• Nên được hỏi khi có thắc mắc hằng ngày

Nhiều thắc mắc nhỏ hằng ngày có thể được giải đáp ngay mà không cần chờ tới lượt gặp bác sĩ.

Người bệnh cũng cần được đưa vào

• Được biết kế hoạch chung
• Được hỏi về mục tiêu của mình
• Được giải thích mỗi phần làm để làm gì
• Không bị bàn về mà không có mặt
• Tham gia làm tăng động lực

Người hiểu vì sao mình đang tập thường kiên trì hơn nhiều so với người chỉ làm theo yêu cầu.

Cách nghĩ thực tế

• Một tình trạng cần nhiều chuyên ngành
• Cần một bộ mục tiêu thống nhất
• Hỏi rõ ai là người điều phối
• Gia đình giữ vai trò kết nối
• Nêu ra khi thấy quá tải hoặc mâu thuẫn

Nội dung này mang tính thông tin chung; kế hoạch cụ thể do đội ngũ chuyên môn quyết định.

Câu hỏi thường gặp