Khi chương trình phục hồi chính thức kết thúc, nhiều gia đình hụt hẫng vì không biết tiếp theo phải làm gì.
Vì sao cần tiếp tục
- Khả năng đã lấy lại có thể mất dần nếu không dùng
- Cải thiện vẫn có thể tiếp tục
- Sức bền và thể lực cần được duy trì
- Vận động liên quan tới phòng tái phát
- Ảnh hưởng tới tinh thần
Ngừng hẳn sau khi ra khỏi chương trình là lúc nhiều người mất lại phần đã vất vả lấy được.
Chuyển từ chương trình sang thói quen
- Gắn bài tập vào giờ cố định
- Chia thành nhiều lần ngắn
- Lồng vào sinh hoạt hằng ngày
- Không phụ thuộc vào cảm hứng
- Chuẩn bị dụng cụ sẵn ở chỗ dễ thấy
Việc gì đã thành thói quen thì không cần quyết định lại mỗi ngày.
Đặt mục tiêu mới
- Gắn với sinh hoạt thật
- Cụ thể và đo được
- Vừa sức nhưng có thử thách
- Chia thành mốc nhỏ
- Xem lại định kỳ
Mục tiêu đi bộ tới chợ đầu ngõ cụ thể và tạo động lực hơn là mục tiêu khoẻ hơn.
Các mảng cần duy trì
- Tầm vận động các khớp
- Sức mạnh
- Thăng bằng
- Sức bền tim phổi ở mức phù hợp
- Dùng tay yếu trong sinh hoạt
- Giao tiếp nếu có ảnh hưởng ngôn ngữ
Chỉ tập một mảng mà bỏ các mảng khác dễ dẫn tới mất cân đối về sau.
Đưa vận động vào sinh hoạt
- Tự làm việc nhà ở mức làm được
- Đi bộ quãng ngắn thường xuyên
- Đứng lên ngồi xuống nhiều lần trong ngày
- Dùng tay yếu giữ và thao tác
- Không cần thêm giờ tập riêng
Những việc nhỏ lặp lại trong ngày cộng lại nhiều hơn một buổi tập cuối tuần.
Về giai đoạn chững lại
- Là hiện tượng bình thường
- Không có nghĩa là hết khả năng
- Có thể cần đổi cách tập
- Đánh giá lại với chuyên môn
- Đừng bỏ cuộc ở giai đoạn này
Nhiều người bỏ tập đúng vào lúc chững lại và không bao giờ biết mình còn tiến được tới đâu.
Giữ động lực
- Ghi lại tiến bộ dù nhỏ
- Tập cùng người khác nếu được
- Chọn hình thức mình thích
- Thay đổi bài tập để đỡ chán
- Ghi nhận việc đã duy trì được
Duy trì được đều đặn trong nhiều tháng đã là một thành tích đáng ghi nhận.
Theo dõi và đánh giá lại
- Khám lại định kỳ
- Điều chỉnh chương trình theo tiến triển
- Đánh giá lại dụng cụ hỗ trợ
- Kiểm tra dáng đi và thăng bằng
- Báo những thay đổi mới
Chương trình tập không nên giữ nguyên nhiều năm mà cần được điều chỉnh theo khả năng.
Phòng ngã về lâu dài
- Duy trì tập thăng bằng
- Giữ nhà cửa gọn gàng
- Kiểm tra thị lực định kỳ
- Xem lại thuốc với bác sĩ
- Giày phù hợp
Nguy cơ ngã không giảm theo thời gian nếu việc duy trì thăng bằng bị bỏ qua.
Phòng tái phát
- Dùng thuốc đúng chỉ định
- Kiểm soát huyết áp
- Không hút thuốc
- Chế độ ăn theo tư vấn
- Vận động đều đặn
- Tái khám đúng hẹn
Duy trì lối sống và tuân thủ điều trị là phần quan trọng không kém việc tập luyện.
Khi khả năng khó cải thiện thêm
- Chuyển trọng tâm sang duy trì
- Tăng cường thích nghi và dụng cụ
- Điều chỉnh môi trường sống
- Tập trung vào chất lượng cuộc sống
- Đây không phải là từ bỏ
Duy trì được mức hiện tại cũng là một mục tiêu có giá trị chứ không phải thất bại.
Chọn hình thức vận động phù hợp
- Đi bộ là hình thức dễ tiếp cận nhất
- Bài tập với dây chun tại nhà
- Bơi hoặc vận động dưới nước nếu có điều kiện
- Xe đạp tại chỗ khi thăng bằng còn kém
- Chọn thứ duy trì được lâu dài
Hình thức hợp với sở thích và hoàn cảnh thường được duy trì lâu hơn hình thức tốt nhất về lý thuyết.
Ghi chép để thấy tiến bộ
- Ghi quãng đường đi được
- Ghi số lần thực hiện được một động tác
- Ghi những việc mới tự làm được
- So sánh theo tháng
- Mang theo khi tái khám
Nhìn lại ghi chép của ba tháng trước thường cho thấy thay đổi mà cảm giác hằng ngày không nhận ra.
Khi có bệnh khác xen vào
- Một đợt ốm có thể làm giảm khả năng nhanh
- Nằm vài ngày đã mất sức đáng kể
- Quay lại tập sớm khi ổn định
- Hạ mức xuống rồi tăng dần lại
- Không nản khi phải lùi lại
Phải lùi lại sau một đợt ốm là chuyện thường gặp và không xoá đi những gì đã xây được.
Vai trò của gia đình về lâu dài
- Nhắc và cùng tham gia
- Không làm thay
- Tạo cơ hội để người bệnh vận động
- Ghi nhận nỗ lực
- Giữ nhịp sinh hoạt ổn định
Cùng đi bộ với người bệnh vừa là hỗ trợ vừa giữ được thói quen cho cả hai.
Cách nghĩ thực tế
- Kết thúc chương trình không phải kết thúc tập luyện
- Biến việc tập thành thói quen
- Chững lại không phải là hết
- Duy trì cũng là một mục tiêu
- Phòng tái phát quan trọng không kém
Nội dung này mang tính thông tin chung; chương trình cụ thể cần do chuyên môn thiết kế và điều chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Sau khi kết thúc chương trình trị liệu thì có cần tập tiếp không?
Có. Khả năng đã lấy lại được có thể giảm dần nếu không duy trì. Việc tập nên tiếp tục ở hình thức phù hợp với hoàn cảnh.
Giai đoạn chững lại có nghĩa là hết hồi phục chưa?
Không nhất thiết. Nhiều người tiếp tục cải thiện sau những giai đoạn chững, đặc biệt khi chương trình tập được điều chỉnh.
Nên tập ở đâu khi không tới trung tâm nữa?
Tập tại nhà theo chương trình được hướng dẫn, kết hợp với các hoạt động hằng ngày, và đi khám lại định kỳ để điều chỉnh.
Làm sao để giữ động lực?
Đặt mục tiêu gắn với sinh hoạt thật, ghi lại tiến bộ, tập cùng người khác nếu có thể và biến việc tập thành một phần của nếp sinh hoạt.