Vận động tinh và chuẩn bị cho việc viết

Việc viết đòi hỏi nhiều thứ hơn là biết cầm bút, và phần lớn những thứ đó được xây từ rất sớm qua chơi.

Những kỹ năng nền cho việc viết

• Sức mạnh và sức bền của bàn tay
• Ổn định của vai và thân
• Phối hợp hai tay
• Phối hợp mắt và tay
• Khả năng kiểm soát lực
• Nhận biết hình dạng và hướng

Thiếu ổn định ở vai và thân làm bàn tay không có điểm tựa vững, và điều đó ảnh hưởng trực tiếp tới nét viết.

Vì sao ổn định thân lại liên quan

• Bàn tay làm việc tốt khi thân vững
• Trẻ phải gồng giữ thăng bằng thì tay kém chính xác
• Ngồi đúng tư thế giúp tay tự do hơn
• Chơi vận động thô cũng là chuẩn bị cho viết
• Hai mảng này không tách rời

Trẻ leo trèo và bò nhiều thường có nền vai và thân tốt hơn cho các hoạt động tỉ mỉ sau này.

Các hoạt động phát triển bàn tay

• Nặn đất và bột
• Xâu hạt
• Cắt bằng kéo an toàn
• Xếp hình và lắp ghép
• Vặn nắp chai
• Bóc dán

Những trò chơi này xây sức cơ tay hiệu quả hơn nhiều so với việc cho trẻ tô chữ sớm.

Hoạt động trong sinh hoạt hằng ngày

• Cài và cởi cúc áo
• Kéo khoá
• Buộc dây giày
• Dùng thìa và đũa
• Rót nước
• Giúp việc nhà đơn giản

Để trẻ tự làm những việc này chậm hơn một chút chính là thời gian luyện tập có giá trị.

Phối hợp hai tay

• Một tay giữ, một tay thao tác
• Giữ giấy khi cắt
• Giữ vở khi viết
• Xé giấy bằng hai tay
• Là kỹ năng riêng cần luyện

Trẻ không biết dùng tay kia giữ giấy sẽ gặp khó ngay cả khi tay viết đã đủ khéo.

Về cách cầm bút

• Có nhiều cách cầm được coi là chức năng
• Quan trọng là thoải mái và bền
• Bút chì ngắn khuyến khích cầm bằng đầu ngón
• Không siết quá chặt
• Sửa cách cầm nên làm sớm chứ không muộn

Cầm bút siết quá chặt thường là dấu hiệu tay chưa đủ khoẻ chứ không phải thói quen xấu đơn thuần.

Tư thế ngồi viết

• Chân chạm sàn hoặc có chỗ kê
• Bàn ở độ cao phù hợp
• Lưng tựa thoải mái
• Giấy hơi nghiêng theo tay viết
• Đủ ánh sáng

Chân đung đưa không có điểm tì làm trẻ phải giữ thăng bằng liên tục và chóng mỏi.

Trước khi tập chữ

• Vẽ nguệch ngoạc tự do
• Tô màu trong hình lớn
• Vẽ các nét cơ bản
• Vẽ trên nhiều mặt phẳng
• Viết trên cát hoặc bảng đứng
• Nhiều trải nghiệm trước khi tới chữ

Viết trên bảng đứng hoặc mặt phẳng nghiêng giúp phát triển cổ tay tốt hơn viết trên mặt bàn phẳng.

Những dấu hiệu nên chú ý

• Trẻ than đau tay khi viết
• Viết rất chậm so với bạn cùng lớp
• Tránh né mọi hoạt động cầm bút
• Không đọc được chữ mình viết
• Cầm bút siết rất chặt
• Mỏi tay sau vài dòng

Trẻ né tránh mọi hoạt động viết vẽ thường đang che giấu một khó khăn thật chứ không phải lười.

Khi trẻ gặp khó khăn

• Tìm xem khó ở mảng nào
• Xây lại kỹ năng nền còn thiếu
• Điều chỉnh bàn ghế và dụng cụ
• Giảm khối lượng viết khi cần
• Phối hợp với giáo viên

Bắt trẻ viết nhiều hơn khi nền chưa đủ thường làm trẻ ghét viết mà không cải thiện nét chữ.

Dụng cụ có thể hỗ trợ

• Bút có thân to hoặc có đệm
• Kẹp hỗ trợ cầm bút
• Bảng nghiêng
• Kéo có lò xo
• Giấy có dòng kẻ rõ

Dụng cụ hỗ trợ nên được chọn theo khó khăn cụ thể chứ không nên mua theo phong trào.

Phối hợp với nhà trường

• Chia sẻ những gì quan sát được
• Thống nhất cách hỗ trợ trong lớp
• Điều chỉnh khối lượng bài viết nếu cần
• Cho thêm thời gian khi cần
• Đánh giá lại định kỳ

Giáo viên là người quan sát được trẻ trong bối cảnh học tập thật nên ý kiến của họ rất có giá trị.

Giữ thái độ tích cực với việc viết

• Không chê nét chữ trước mặt trẻ
• Ghi nhận nỗ lực
• Cho trẻ viết về điều trẻ thích
• Xen kẽ viết với hoạt động khác
• Giữ thời lượng vừa sức

Thái độ với việc viết hình thành sớm và nó ảnh hưởng tới việc học suốt nhiều năm sau.

Cách nghĩ thực tế

• Kỹ năng nền phải có trước chữ viết
• Chơi là cách xây nền tốt nhất
• Tư thế ngồi ảnh hưởng trực tiếp
• Đau tay và né tránh là dấu hiệu cần chú ý
• Viết nhiều hơn không phải luôn là lời giải

Nội dung này mang tính thông tin chung; đánh giá cụ thể cần do chuyên môn thực hiện.

Câu hỏi thường gặp